Mari Belajar Umpasa Batak
Umpasa/ Umpama/
Falsafah Batak
“Torop do bittang
di langit, si gara ni api sada do.
Torop do si boru
nauli, tinodo ni rohakku holan ho do”. (Banyak bintang di langit, hanya satu
yang paling terang, Banyak gadis yang cantik, pujaan hatiku cuma dikau seorang)
FALSAFAH
i. Dijolo raja sieahan, dipudi raja sipaimaon
(Hormatan do natua-tua dohot angka raja).
ii. Sada silompa
gadong dua silompa ubi, Sada pe namanghatahon Sudema dapotan Uli.
iii. Pitu batu
martindi sada do sitaon nadokdok (Unang maharaphu tu dongan).
iv. Jujur do mula
ni bada, bolus do mula ni dame (Unang sai jujur-jujuri salani dongan, alai
bolushon ma).
v. Siboru buas
siboru Bakkara, molo dung puas sae soada mara (Dame ma).
vi. Sungkunon
poda natua-tua, sungkunon gogo naumposo
(Bertanggung-jawab).
UMPASA NI NAPOSO
BULUNG (Buat orang-orang muda)
i. Jolo tiniktik
sanggar laho bahenon huru-huruan,
Jolo sinukkun marga asa binoto partuturan.
ii. Tudia ma
luluon da goreng-goreng bahen soban,
Tudia ma luluon da boru Tobing bahen
dongan.
iii. Tudia ma
luluon da dakka-dakka bahen soban, Tudia ma luluon da boru Sinaga bahen dongan.
iv. Manuk ni
pealangge hotek-hotek laho marpira Sirang na mar ale-ale, lobianan matean ina.
v. Silaklak ni dandorung tu dakka ni sila-sila,
Ndang iba jumonok-jonok tu naso oroan niba.
vi. Metmet dope
sikkoru da nungga dihandang-handangi, Metmet dope si boru da nungga
ditandang-tandangi.
vii. Torop do
bittang di langit, si gara ni api sada do Torop do si boru nauli, tinodo ni
rohakku holoan ho do
viii. Rabba na
poso, ndang piga tubuan lata Hami na poso, ndang piga na umboto hata
UMPASA MANJALO
TINTIN MARANGKUP.(Untuk pasangan saat tukar cincin)
i. Bulung
namartampuk, bulung ni simarlasuna, Nunga hujalo hami tintin marangkup, Dohonon
ma hata pasu-pasuna
ii. Hot pe jabu
i, tong doi margulang-gulang Sian dia pe mangalap boru bere i, tong doi boru ni
Tulang.
iii. Sai tong doi
lubang nangpe dihukkupi rere, Sai tong doi boru ni Tulang, manang boru ni ise
pei dialap bere.
iv. Amak do rere,
dakka do dupang, Anak do bere, Amang do Tulang.
v. Asing do huta
Hullang, asing muse do huta Gunung Tua, Asing do molo tulang, asing muse do
molo gabe dung simatua.
UMPASA TU NA BARU
MARBAGAS (Untuk pasangan yang baru menikah)
i. Dakka ni arirang, peak di tonga onan, Badan
muna naso jadi sirang, tondi mu marsigomgoman
ii. Giring-giring
ma tu gosta-gosta, tu boras ni sikkoru, Sai tibu ma hamu mangiring-iring, huhut
mangompa-ompa anak dohot boru.
iii. Rimbur ni
Pakkat tu rimbur ni Hotang, Sai tudia pe hamu mangalakka, sai tusima hamu dapot
pansamotan.
iv. Dekke ni
sale-sale, dengke ni Simamora, Tamba ni nagabe, sai tibu ma hamu mamora.
v. Sahat-sahat ni
solu, sahat ma tu labuan, Sahat ma hamu leleng mangolu, jala sai di dongani
Tuhan.
vi. Sahat solu,
sahat di parbinsar ni ari, Leleng ma hamu mangolu jala di iring-iring Tuhan
ganup ari.
vii. Mangula ma
pangula, dipasae duhut-duhut Molo burju marhula-hula, dipadao mara
marsundut-sundut
viii. Ruma ijuk
tu ruma gorga, Sai tubu ma anakmuna na bisuk dohot borumuna na lambok marroha
ix. Anian ma
pagabe tumundalhon sitodoan, Arimu ma gabe molo marsipaolo-oloan.
x. Gadu-gadu ni
Silindung, tu gadu-gadu ni Sipoholon, Sai tubu ma anakmuna 17 dohot borumuna
16.
xi. Andor hadukka
ma patogu-togu lombu, Sai sarimatua ma hamu sahat tu na patogu-togu pahoppu.
tbc*)
UMPASA MANGAMPU
Bulung ni Taen tu
bulung ni Tulan
Ba molo tarbahen,
sai topot hamu hami sahali sabulan,
Molo so boi
bulung ni tulan, pinomat bulung ni salaon
Ba molo so boi
sahali sabulan, pinomat sahali sataon.
Ni durung si Tuma
laos dapot Pora-pora
Molo mamasu-masu
hula-hula mangido sian Tuhan,
Napogos hian iba,
boi do gabe mamora.
Songgop si
Ruba-ruba tu dakka ni Hapadan,
Angka pasu-pasu
na ni lehon muna,
Sai dijangkon
tondi ma dohot badan.
Mardakka
Jabi-jabi, marbulung ia si Tulan
Angka pasu-pasu
na pinasahat muna,
Sai sude mai
dipasaut Tuhan.
Naung sampulu
sada, jumadi sampulu tolu,
Angka pasu-pasu
pinasahat muna,
Sai anggiatma
padenggan ngolu-ngolu.
Naung sapulu
pitu, jumadi sapulu ualu,
Angka pasu-pasu
pinasat muna hula-hula nami,
Diampu hami ma di
tonga jabu.
Turtu ninna
anduhur, tio ninna lote,
Angka pasu-pasu
pinasahat muna,
Sai unang ma
muba, unang mose.
Habang pidong
sibigo, paihut-ihut bulan,
Saluhut angka na
tapangido, sai tibu ma dipasaut Tuhan.
Obuk do jambulan,
nidandan ni boru Samara
Pasu-pasu na
mardongan tangiang sian hula-hula,
Mambahen
marsundut-sundut soada mara.
Tinapu bulung
nisabi, baen lompan ni pangula
Sahat ma
pasu-pasu na nilehon muna i tu hami,
Sai horas ma nang
hamu hula-hula.
Suman tu aek
natio do hamu, riong-riong di pinggan pasu,
Hula-hula nabasa
do hamu, na girgir mamasu-masu.
AKKA UMPASA NA
ASING
i. Martahuak ma
manuk di bungkulan ni ruma,
Horas ma
hula-hulana,songoni nang akka boruna.
ii. Simbora ma
pulguk, pulguk di lage-lage,
Sai mora ma hita
luhut, huhut horas jala gabe.
iii. Hariara
madungdung, pilo-pilo na maragar,
Sai tading ma na
lungun, ro ma na jagar.
iv. Sinuan bulu
sibahen na las,
Tabahen uhum
mambahen na horas.
v. Eme ni
Simbolon parasaran ni si borok,
Sai horas-horas
ma hita on laos Debata ma na marorot.
vi. Sititik ma
sigompa, golang-golang pangarahutna,
Tung so sadia pe
naeng tarpatupa, sai anggiat ma godang pinasuna.
vii. Pinasa ni
Siantar godang rambu-rambuna,
Tung otik pe
hatakki, sai godang ma pinasuna.
viii. Tuat si
puti, nakkok sideak,
Ia i na ummuli,
ima ta pareak.
ix. Aek godang tu
aek laut,
Dos ni roha
sibaen na saut.
x. Napuran
tano-tano rangging marsiranggongan,
Badan ta i
padao-dao, tondita i marsigomgoman
xi. Marmutik
tabu-tabu mandompakhon mataniari,
Sai hot ma di
hamu akka pasu-pasu, laho marhajophon akka na sinari.
xii. Bona ni
pinasa, hasakkotan ni jomuran,
Tung aha pe
dijama hamu, sai tong ma dalan ni pasu-pasu.
xiii. Mandurung
di aek Sihoru-horu, manjala di aek Sigura-gura
Udur ma hamu jala
leleng mangolu, hipas matua sonang sora mahua.
xiv. Dolok ni
Simalungun, tu dolok ni Simamora
Salpu ma sian
hamu na lungun, sai hatop ma ro si las ni roha.
Diposkan oleh ~
Edberd Sihombing ~ di 2:06 PM
|